‘Als alles tegenzit, komt er een diepe kracht uit jezelf’
Toen Paul Gelderloos 15 jaar was, had hij een mystieke ervaring. Zittend in het bos besefte hij dat er meer was, een enorme macht of kracht die overal aanwezig is. Gelderloos ging op zoek en het duurde vijf jaar voor hij het gevonden had: Transcendente Meditatie, ofwel TM. Een systematische methode om contact te maken met het diepste niveau van het bewustzijn. Het brengt hem rust, kracht en focus en hij is het blijven doen, dertig jaar lang, twee maal daags twintig minuten. TM heeft hem alles gebracht wat hij heeft, zo weet Gelderloos (53) zeker. Dankzij TM wist hij zijn eenmansbedrijfje dat goedkoop internationaal bellen aanbood uit te bouwen tot een van de snelst groeiende en meest succesvolle telecombedrijven van Nederland, Scarlet. Met zeshonderd medewerkers en een omzet van 145 miljoen euro.
Eigenlijk was Scarlet het resultaat van een weddenschap met hemzelf. In de jaren tachtig zat Gelderloos in de VS en draaide heel zijn leven om TM. Met een klein clubje gevorderden beoefende hij ook het yogisch vliegen: in lotushouding rondhoppen op matrassen. Gelderloos kwam zelf ooit tot 1,20 meter. Onkritisch was hij nooit. Meditatie was dan niet meer weg te denken uit zijn leven, hij wilde zeker weten dat het echt werkte. Hij besloot er een promotie-onderzoek aan te wijden en was tien jaar lang als wetenschapper actief. Gelderloos ontdekte opmerkelijke dingen: zo bleek een groep van 2.000 tegelijk mediterende mensen grote invloed te hebben op hun omgeving. Zo stegen de beurskoersen, daalden de misdaadcijfers en verbeterde de algehele stemming. Zijn overtuiging had een wetenschappelijk fundament gekregen.
Dan de weddenschap. Als TM zo’n effectieve methode was, dan zou het iemand die geen ervaring heeft als ondernemer wél een succesvol bedrijf moeten kunnen brengen. Hij gaf zichzelf precies vijf jaar om het te bewijzen. Er waren meer mensen binnen de TM-beweging die zo dachten. Zo had een groep Amerikanen veel succes met hun telecombedrijf, de Telegroup. Gelderloos besloot ook in het diepe te springen en begon de Europese tak van de Telegroup. Dat was in 1992. Kort daarvoor keerde hij terug in Nederland en werd secretaris van de spirituele leider van de TM-beweging, Maharishi Mahesh Yogi. Hij begon zijn eenmansbedrijfje in het Limburgse Vlodrop, waar de Maharishi in 1991 arriveerde op een olifant en nooit meer wegging. De Maharishi baalde dat hij een goede secretaris kwijtraakte, maar Gelderloos zette door. Later verhuisde hij naar Lelystad, waar rond zijn privé-woning het sidha-dorp verrees: een TM-commune met driehonderd woningen, een TM-basisschool en een vegetarisch restaurant.
Het product van Gelderloos was volstrekt nieuw in die tijd: met de Telegroup konden mensen tot 60 procent goedkoper internationaal bellen, door de telefoongesprekken via de VS te laten lopen. Gelderloos werd door de Amerikanen betaald met commissie op basis van de omzetten die hij maakte. In die tijd kostte bellen over de grens al snel vier gulden per minuut, dus leek hij goud in handen te hebben. Toch duurde het nog anderhalf jaar voor de handel echt van de grond kwam. Mensen vonden het te mooi om waar te zijn en er was de nodige publiciteit voor nodig, waaronder een juichverhaal van de Consumentenbond, voor de trein echt ging rijden. Maar uiteindelijk dwongen bedrijven als Scarlet KPN zijn tarieven drastisch te verlagen. In 1995 noteerde Scarlet maandelijks 10.000 nieuwe klanten en kwam er elke vier weken een miljoen dollar binnen. De Amerikanen waren lyrisch over hun topverkoper die prompt besloot zijn commissiegelden in te ruilen voor aandelen Telegroup. Gelderloos bouwde een belang van 1,5 procent op en toen de Telegroup in 1997 naar de beurs ging, was dat pakket goed voor vier miljoen dollar.
Toen wist u zeker dat TM een succes was?
“Ik had voor mezelf een periode van vijf jaar afgesproken om te kijken of die meditatie nou echt zakelijk succes zou kunnen opleveren. Dat was het experiment. Ik had de arrogante gedachte: in vijf jaar moet ik zoveel geld verdienen dat ik de rest van mijn leven kon rentenieren. Dat was inderdaad zo. Ik vond dat ik mezelf bewezen had, van alle Telegroupverkopers wereldwijd kwam niemand in de buurt van wat ik presteerde. Tegelijk had ik een soort hoogtevrees. Je bent zo snel omhoog gegaan en alles heeft je zo hard meegezeten dat een stemmetje in mij zei: dit is niet echt, dit verdien je niet. Het was een krankzinnige tijd. Je was hard aan het werk om 500 euro per dag te verdienen en dan kwam je ’s ochtends op je werk en wasje portefeuille weer drie ton meer waard geworden. Dan krijg je een heel onwerkelijk gevoel.”
U besloot na de afgesproken vijf jaar door te gaan?
“Ik kon maar een ding kiezen en dat was doorgaan. Ik vond het zo leuk om te doen. En toen ik dat besloot kreeg ik allemaal ellende over me heen.”
De markt stortte in en Telegroup ging kopje onder. Nog een geluk dat ze u niet meesleurden?
“Dat was kantje boord. Ik had gelukkig al mijn bv’s separaat van hen, maar we zaten diep in fusiegesprekken. Wat nog ontbrak was vijf miljoen dollar van hen en een handtekening onder een stapel contracten. Gelukkig is die nooit gezet. Dat betekende dat ik geen diensten meer had, maar wel 40.000 klanten. Ik kon het niet zelf financieren om zelf operator te worden, dus zijn er twee investeerders bij gekomen, Nesbic en Egeria.”
Het was de tijd van de carrier-selectie, goedkoper bellen na het intoetsen van een viercijferige code. Maar de markt werd overstroomd met concurrenten.
“Een aantal daarvan had diepe zakken. Voor elk spotje dat wij uitzonden deden zij er twintig. Je hebt je kosten, veertig man personeel en ondertussen schiet die omzet niet op. Ik moest elke drie maanden terug naar mijn investeerders en melden dat er onvoldoende vooruitgang in zat, dat ik weer geld nodig had. Je komt met een steeds zwakker verhaal te staan. Ik moest het ook bijfinancieren met privé-geld. En de voorwaarden werden steeds zwaarder: als je de volgende keer je targets niet haalt, dan ben je je tent kwijt. Het was verschrikkelijk.”
Had u geen enorme spijt dat u niet op het hoogtepunt was uitgestapt?
“Ik heb me wel eens achter de oren gekrabd. Alle mensen om me heen zeiden: stoppen maar. Als je geen ondernemer bent en verstandig, zou je zeggen: ik stop en laat maar lopen. Maar een ondernemer ziet altijd nog mogelijkheden als niemand anders het ziet. Ik had geen keus. Ik heb alles weggegeven om het bedrijf in de lucht te houden.”
En door TM was u ook kalmer dan anderen?
“Ik heb daardoor een soort innerlijke overtuiging ontwikkeld dat ik het toch voor elkaar zou krijgen. Als alles tegenzit, komt er een diepe kracht uit jezelf. In mijn downs heb ik meer ausdauer en toch het gevoel dat ik meer aankan. En in mijn ups heb ik meer creativiteit en ben ik actiever bezig met alternatieve ideeën.”
Die kalmte had u wel nodig. Uw financiers waren u op een bepaald moment zat?
“Het laatste rondje financiering in 2000 werd alleen nog gedaan op voorwaarde dat ik het bedrijf zou verkopen. En precies toen stortte de telecommarkt in elkaar. Daarmee veranderde de situatie volkomen. Alle concurrenten hadden miljoenen uitgegeven om maar marktaandeel te verwerven. Die hadden heel veel geld uitgegeven aan een eigen netwerk en stonden ineens met lege handen. Door onze financiële situatie hadden wij het omgekeerde moeten doen. Wij moesten steeds zorgen dat we cashflow-positief waren, we moesten onze eigen broek ophouden. Wij waren dus wel gezond.”
Vanaf toen werd u Koning Acquisitie?
“De directeur van Interoute kwam hier opeens binnenlopen en zei: Paul, we willen van ons klantenbestand af. Het moet zo en zoveel kosten en dit is het contract. Ik heb mijn belang in een energiebedrijf verkocht en met dat geld Interoute gekocht. Alle volgende acquisities waren cadeautjes: de prijs was zo laag en de overhead minimaal. Vaak kochten we alleen maar omzet en klanten. We zijn in dat jaar twintig keer gegroeid in omzet en de kosten zijn maar een drievoud toegenomen. Op weg naar het tekenen van het contract moest ik vaak de financiering nog rondmaken. Het was een prachtige tijd.”
Dus goed dat u toch bent doorgegaan?
“Toen ik echt uit het dal was gekomen en aan mezelf had laten zien dat ik ook door slechte tijden heen kon: dat is echt succes. Sommige mensen zien een succesvol entrepreneur die ineens heel erg rijk wordt en zeggen: ja, dat wil ik ook wel. Maar ze vergeten al die entrepreneurs die het proberen en niet halen. Mensen die vanuit het niets beginnen die hebben vaak grote pieken en dalen. Daar zit wel een opgaande lijn in, maar je moet wel tegen de onzekerheid kunnen.”
Kwam het toch nog goed met de pias van het gezin?
“Ja, ik was thuis wel een buitenbeentje. Mijn vader heeft zelf nooit kunnen studeren op kosten van zijn ouders en moest dat in zijn vrije tijd doen, tien jaar lang. Hij is een succesvol accountant geworden. Dat wilde mijn vader met ons anders doen. We zijn met acht kinderen thuis en hebben allemaal een goede opleiding kunnen volgen. Maar hij zag met lede ogen aan wat ik deed: ik maakte me niet druk om verzekeringen, pensioenen en keek niet vooruit. Toen hij hoorde dat ik een bedrijfje op ging zetten, vond hij dat wel grappig, maar in zijn hoofd was ik wel de psycholoog. Elk gezin moet een monnik hebben en dat was ik. Hij was verbaasd en heel erg trots toen hij zag hoe goed ik het uiteindelijk deed.”
Hebt u van uw vader, de accountant, uw zakeninstinct meegekregen?
“Ik heb van hem een soort knobbel meegekregen wat iets moest kosten. Ik weet wanneer iets te duur is of te goedkoop, of dat nou een kilo appels is of een bedrijf dat te koop staat. Dan weet ik bijvoorbeeld dat ik 3 miljoen wil betalen voor een acquisitie. Vragen ze 3,5 miljoen dan gaat het niet door. Is het 2,5 miljoen, dan geloof ik het niet, want daar laten ze het niet voor gaan.”
Financieel adviseurs hebt u niet nodig?
“Sinds het bedrijf snel ging groeien en ik letterlijk maandelijks overnames deed, liep de financiële verslaggeving steeds maanden achter. Dan kun je ook niet meer daarop afgaan, omdat het te lang duurt. Je moet daar dan een intuïtief gevoel voor ontwikkelen. Ik ben redelijk precies, heb ook een grote hekel aan verkwisting. Ik kan echt misselijk worden van een te grote auto of iemand die een broodje eet boven een toetsenbord.”
Doet u ook zelf de onderhandelingen tijdens een overname?
“Nee, liever niet. Toen het bedrijf nog klein was, moest ik het wel allemaal zelf doen. Maar sindsdien probeer ik er altijd buiten te blijven. Pas als het fout gaat, spring ik in om te redden wat er te redden valt.”
U bent erg succesvol als ondernemer, volgens u dankzij TM. Waarom zijn er niet meer entrepreneurs die zich met meditatie bezig houden?
“Oh, maar die zijn er ook. Ik ken er veel, ook uit de absolute top. Die mediteren intensief, omdat zij meer dan gemiddeld zijn blootgesteld aan stress en ze tegelijk veel belangrijke besluiten moeten nemen. Veel mensen stoppen na verloop van tijd met TM, maar ondernemers houden het vaker vol. Zij merken heel sterk wat het voordeel is.”
Kunt u ook namen noemen?
“Nee, dat is niet aan mij. Als zij ervoor kiezen anoniem te blijven, respecteer ik dat.”
Schrikt het wel eens klanten af dat u zich zo intens bezig houdt met TM? U draagt bijvoorbeeld de titel ‘premier van de vredesregering in Nederland’.
“Nee, ik heb dat nooit zo ervaren. Nederland is een erg tolerant land. Ik denk dat het eerder positief werkt dan negatief. Een ondernemer die zoiets doet, dat geeft alleen maar meer cachet. Er wordt tegenwoordig meewarig gekeken naar mensen die alleen maar leven voor geld verdienen en zakendoen.”
Betekent TM voor u meer dan tweemaal daags twintig minuten mediteren?
“Die idealen zijn er, maar die staan buiten mijn ondernemerschap en buiten Scarlet. Dat is puur een persoonlijk gebeuren. Je moet gewoon een goede business runnen, of je nu rooms-katholiek bent of TM beoefent.”
Hoe staat het met uw zoektocht naar vijfhonderd jonge mannen, waarvoor u een tijd terug adverteerde? Die zouden 17.000 euro moeten betalen en worden opgeleid tot ‘nieuwe, sterke leiders’ om voor de vrede te mediteren.
“Wanneer minimaal vierhonderd mensen bij elkaar gaan zitten en tweemaal daags 1,5 tot 2 uur mediteren, ontstaat er een omslagpunt en dat heeft een zuiverende invloed op de samenleving. Minder misdaad en terrorisme, dat soort dingen. Maar het valt helaas niet mee die mensen te vinden. We kunnen die mensen nog wel bij elkaar krijgen op tijdelijke basis, maar permanent is best moeilijk. Dat geld is ook nodig voor hun financieel onderhoud.”
U weet zeker dat het werkt?
“Ik heb mezelf overtuigd door het onderzoek dat ik deed in de VS. Daar heb ik tien jaar gewerkt en de antwoorden gevonden die ik zocht. Toen ik de effecten van meditatie zag, liet ik al mijn twijfel varen.”
Wat houdt u tegen u fulltime te storten op zoiets belangrijks als de wereldvrede?
“Ik houd me bezig met de organisatie van deze activiteiten, maar Scarlet is mijn hoofdtaak. Dat heeft al mijn aandacht nodig op dit moment. Ik ben begonnen met niks en het staat nu zoals het staat. Ik heb mijn verantwoordelijkheid om dit bedrijf te begeleiden tot het zelfstandig kan zijn.”
Paul Gelderloos, ondernemer
Paul Gelderloos begon in 1992 een Europese dochter van de Amerikaanse Telegroup, die zich bezig hield met goedkoop telefoneren. De Telegroup kreeg in 1997 een notering aan Wall Street, maar ging twee jaar later failliet. Sinds 2000 is Gelderloos’ bedrijf, inmiddels omgedoopt tot Scarlet, veertig keer groter geworden, vooral door een twintigtal overnames. Gelderloos controleert 49 procent van de aandelen Scarlet, andere grote aandeelhouders zijn investeringsmaatschappijen Nesbic (25 procent ) en Egeria (12,5 procent). Scarlet telt zeshonderd medewerkers, en boekte in 2005 een omzet van 145 miljoen euro. Dit jaar kwam Scarlet in het nieuws door een opvallende reclamecampagne met een halfnaakte Beau van Erven Dorens (‘Laat je niet uitkleden’). Gelderloos’ privé-vermogen wordt geschat op een kleine 100 miljoen euro.
Paul Gelderloos en Transcendente Meditatie
Paul Gelderloos (53) is al sinds zijn jeugd bezig met spiritualiteit, studeerde psychologie en leerde dertig jaar geleden Transcendente Meditatie kennen, de leer van de Indiase goeroe Maharishi Mahesh Yogi. Sindsdien mediteert Gelderloos dagelijks, deed wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van TM en doneerde een miljoen euro aan de beweging. Gelderloos zoekt namens de TM-beweging 500 jonge mannen om permanent te mediteren voor de wereldvrede. Hij begon zijn bedrijf om te onderzoeken hoe ver meditatie hem kon brengen.
