Winkelmand

Geen producten in je winkelmand.

Stoppen met piekeren? ‘Plan dagelijks een piekerkwartiertje’

Zo nu en dan piekeren, daar is niets mis mee. Structureel blijven hangen in dezelfde negatieve gedachten daarentegen is funest voor je psyche én lichaam. Wil je het getob omzetten in nuttig denkwerk? Een dagelijks piekerkwartier kan helpen.

Stoppen met piekeren
Je leest nu: Stoppen met piekeren? ‘Plan dagelijks een piekerkwartiertje’

Iedereen piekert wel eens, het is een volkomen natuurlijke reactie om te dubben over problemen of gebeurtenissen. Soms is het zelfs zinnig om even flink te peinzen over een bepaald vraagstuk. Maar pas op dat het piekeren niet doorslaat in een vicieuze cirkel van psychologisch herkauwen. Want wie te veel piekert, verliest het vermogen om oplossingsgericht te denken.

‘Piekeren is ongezond als je last krijgt van zogenaamde kettinggedachten, waarbij je maar blijft malen over bepaalde zaken waarop je meestal geen invloed hebt. Het belemmert je dagelijks leven en zorgt ervoor dat je ’s avonds nog uren ligt te woelen voordat je eindelijk in slaap valt’, zegt Colin van der Heiden, klinisch psycholoog bij PsyQ en expert op het gebied van piekeren. ‘De notoire piekeraar zit vast in negatieve denkpatronen en heeft zichzelf aangeleerd om werkelijk álles te overdenken.’

Lichamelijke impact piekeren

Piekeren heeft ook een grote impact op onze gezondheid, blijk uit promotieonderzoek Caroline Schlinkert. ‘Door de combinatie van stress en piekeren raken mensen vervreemd van hun lichaam. Enerzijds zijn ze zich extra bewust van alle stresssymptomen, anderzijds worden de lichamelijke signalen niet goed waargenomen’, legt de gezondheidspsycholoog uit. ‘Piekeraars zien niet meer wat écht belangrijk is. Ze raken hun hongergevoel kwijt, beseffen niet wanneer ze een pauze nodig hebben en komen ’s avonds moeilijk in slaap. De algehele vitaliteit van het lichaam gaat achteruit.’

Piekeraars zouden daardoor vatbaarder kunnen zijn voor lichamelijke klachten zoals een hoge bloeddruk, pijn en chronische vermoeidheid. Al bij kleine hoeveelheden piekerstress kunnen er klachten ontstaan. Wie structureel te veel piekert, krijgt volgens Van der Heiden ook last van allerlei klachten zoals slaapproblemen, stress of zelfs een burn-out.

Mindfulness

Wil je hardnekkige piekergewoontes aanpakken dan vereist dat volgens Schlinkert een lang proces: ‘De eerste stap is bewustwording en luisteren naar de signalen die je brein en lichaam geven. Mindfulness kan daar goed bij helpen.’

Ook Van der Heiden ziet dat mindfulness helpt bij overmatig piekeren. ‘Het gaat erom dat er ruimte is voor je gedachten en je er niet tegen vecht. Want met het wegdrukken van gedachten maak je het juist heel urgent. Laat gedachten er gewoon zijn, dan wordt het een stuk minder spannend om er aan te denken.’

Rampen voorspellen

Toch denken beide experts dat er meer nodig is dan een uurtje mindfulness per week. Van der Heiden: ‘Chronische piekeraars zullen natuurlijk niet veranderen in zorgeloze mensen, peinzen hoort vaak bij het karakter. Toch is chronisch piekeren goed aan te pakken. Mijn cliënten help ik bijvoorbeeld met cognitieve gedragstherapie, waarbij we bepaalde denkpatronen proberen aan te passen’.

‘Daarnaast is piekeren an sich niet altijd het probleem, maar de factoren die het piekeren in stand houden’, vervolgt Van der Heiden. ‘Daarom pleit ik ervoor om niet alleen het piekeren zelf aan te pakken, maar ook bijvoorbeeld de opvattingen over het piekeren. Dat kan gaan om negatieve opvattingen, zoals het idee dat piekeren gevaarlijk en onbeheersbaar is. Maar vooral de positieve ideeën houden het piekeren in stand. Piekeraars ‘voorspellen’ namelijk allerlei rampen, die gebeuren nooit en dat schrijven ze toe aan hun gepieker. Ik laat ze inzien dat piekeren niet zo helpend is als ze denken.’

Piekerkwartier

Lig je ’s nachts wakker van gepieker of lukt het niet om je op werk te concentreren vanwege al dat getob? ‘Schrijf je zorgen op en stel het piekeren uit tot een later moment op de dag. Zie het als een dagelijks piekerkwartier. Waarschijnlijk ontdek je dan dat veel hersenspinsels helemaal niet zo relevant zijn’, zegt Van der Heiden. ‘Zijn er zaken die wel aandacht vereisen, dan kun je er op dat moment constructief over nadenken.’

Een andere tip is om een ontspanningsoefening te doen, waarbij je elke spiergroep een keer aanspant en daarna weer ontspant. Van der Heiden: ‘dat vergt al je aandacht en zo vergeet je even dat je aan het piekeren was. Het is alleen geen structurele oplossing voor overmatig piekeren. Wie chronisch piekeren voorgoed wil aanpakken, doet er het verstandigst aan om hulp te zoeken.’