Winkelmand

Geen producten in je winkelwagen.

Techondernemers: Verhagen goed bezig

Techondernemers: Verhagen goed bezig
Je leest nu: Techondernemers: Verhagen goed bezig

Snelgroeiende tech-ondernemers zijn positief over het beleid waarmee Den Haag de innovatie aanjaagt. Alleen de bureaucratie mag wel wat minder.

 

Dat blijkt uit een onderzoek van TechBusiness. Het technologiemagazine vroeg in samenwerking met Deloitte Technology Fast50, het platform voor snelgroeiende techbedrijven, ondernemers en managers naar hun ervaringen met de overheid. Niet minder dan zeventig procent blijkt tevreden met de sectorenaanpak die innovatie-minister Verhagen hanteert in zijn nieuwe beleid.

Topsectoren

Verhagen heeft negen gebieden aangewezen, deels aansluitend op de Sleutelgebieden die het Innovatieplatform eerder had benoemd, die zo’n anderhalf miljard aan innovatiegeld te verdelen krijgen. Daarvoor moeten de zogenoemde Topsectoren wel zelf met goede voorstellen komen. Half juni dienen de zogenoemde ‘topteams’ hun voorstellen in bij de minister.

Energie en High-Tech favoriet

Techondernemers: Verhagen goed bezig

Nederland zou volgens de door TechBusiness bevraagde techbedrijven het meest moeten inzetten op Energie, High-Tech Materialen en Systemen, gevolgd door Water, Life Sciences en de Creatieve Industrie. Chemie en Tuinbouw zien de tech-ondernemers duidelijk niet als belangrijke speerpunten van innovatiebeleid. Overigens is er wel degelijk kritiek te horen op de sectorenaanpak: Den Haag kiest niet scherp genoeg. Ook vaak gehoord: door bestaande successen te versterken, laat je disruptieve innovatie links liggen.

Prioriteit: investeren in kennis

OVER ONDERWIJS

"Vanaf het basisonderwijs zou gestructureerd en exact omgaan met kennis net zo'n basisvaardigheid moeten worden als schrjiven en rekenen"
"Lok bèta-studenten met fiscale stimuli."

Innovatie bevorderen gaat niet alleen maar om geld. Wat zou de eerste maatregel zijn als techondernemers zelf minister van innovatie zouden zijn? Heel vaak genoemd: investeren in kennis. Zorgen voor goed (beta-)onderwijs en een hogere output van de kennisinstellingen. Talent moet zo vroeg mogelijk worden aangetrokken en voorzien van de juiste vaardigheden en kennis. De samenwerking tussen universiteiten en bedrijven zou ook worden aangepakt. Enerzijds valt daar veel te winnen, anderzijds hameren ondernemers er ook op, dat de taak van universiteiten vooral ligt bij fundamenteel onderzoek, en dat ze toegepast onderzoek kunnen overlaten aan bedrijven en commerciële onderzoeksinstellingen als TNO.

Ondersteun R&D

OVER R&D

"Laat echte ondernemers de subsidieaanvragen beoordelen"
"Laat ook de eindgebruiker meebeslissen, en betrek een launchng customer erbij."

Een deel van de ondervraagden ziet alle subsidies liever omgezet in een algemene belastingverlaging, maar meer ondernemers zien toch wel wat in ondersteuning van R&D. Mits die doelgericht en minder complex is dan veel huidige regelingen. Meer groeikapitaal vrijmaken voor innovatieve startups krijgt ook handen op elkaar. Een garantiestelsel voor zaaikapitaal wordt geopperd, of een apart fonds voor ervaren innovatieve starters.

Tevreden

OVER ROMPSLOMP

"Door de bureaucratie kost het ons meer dan het oplevert."
"De WBSO verzwaart onze administratieve lasten."
"Maak het veel eenvoudiger: 'subsidie, tenzij', in plaats van een negatief uitgangspunt."Overigens is een (krappe) meerderheid van de ondervraagde tech-ondernemers ook nu al tevreden over de manier waarop de overheid technologiebedrijven ondersteunt.  Opvallend hierbij: de overgrote meerderheid van de ondernemers gebruikt wel één of meer regelingen, waarmee de overheid innovatieve bedrijven financieel ondersteunt. Dat geeft aan, dat de ondernemers misschien kritisch staan tegenover subsidie, maar de middelen wel inzetten om hun concurrentiekracht te vergroten.

WBSO populair

OVER WBSO

"Alleen grote bedrijven hebben tijd om daar werk van te maken."
"Je begint soms aan een project, voordat er zekerheid is over de WBSO."

Een flink deel van de ondernemers weet bijvoorbeeld een regeling als de WBSO te vinden: bijna 38 procent maakt gebruik van deze loonkostensubsidie voor R&D-personeel, en is ook nog eens tevreden over de faciliteit, al zou nog wel gesleuteld kunnen worden aan vooral een soepelere en snellere administratieve afwikkeling. Soms kost de aanvraag gewoonweg te veel tijd. Wat ook vaker terugkomt: de WBSO geldt voor personeel, terwijl veel bedrijven met freelance experts werken, die ze niet onder de regeling kunnen brengen.

Innovatievouchers

ALS IK VERHAGEN WAS…

"Zou ik Open Innovatie steunen"
"Zou ik de overheid transformeren van subsidiegever tot afnemer van innovatie."
"Zou ik subsidies afschaffen, in ruil voor een lagere belastingdruk."

Bijzonder populair blijken de innovatievouchers, waarvan maar liefst 43 procent gebruik heeft gemaakt. Ook het Innovatiekrediet (20 procent) en de borgstelling MKB Kredieten (bijna 25 procent) scoren goed. Regelingen als het IPC, het InnovatiePrestatieContract waarbij mkb-ondernemers en kennisinstellingen samen aan R&D doen, worden duidelijk te omslachtig gevonden. “Complex en ondoorzichtig,” merkt een ondernemer op: “er wordt kunstmatig een groep bedrijven bij elkaar gezocht om aan het vereiste aantal te komen. De regeling kan beter van een concreet gewenst resultaat uitgaan.”

Voor elk wat wils

Al met al gebruikt maar een kleine minderheid van de ondervraagde techbedrijven geen enkele regeling. De techbedrijven zijn dus niet afkerig van financiële bijstand, maar die beschouwen ze lang niet als voornaamste taak van de overheid. Goede bescherming tegen patentinbreuk, een liberalere arbeidswetgeving en goede infrastructuur stellen ze hoger op de prioriteitenlijst dan een lagere belastingdruk, subsidie of het stimuleren van investeringskapitaal.

Tech-ondernemers groeien

OVER TOPSECTOREN

"Binnen de 9 gebieden past bijna alles; er moet echt worden gekozen."
"Stel ambitieuze doelen, zoals Singapore en Duitsland dat doen."De techondernemers bewijzen overigens wel, dat ze – ondanks of dankzij de overheidsinspanningen – groeien. En wel dwars tegen de crisis in: driekwart van hen geeft aan, dat ze de afgelopen drie jaar omzetgroei hebben doorgemaakt. Van de groeiers ging het in bijna zeventig procent van de gevallen om meer dan 10 procent gemiddeld per jaar, oplopend tot een handvol snelle groeiers die het tempo op meer dan 300 procent per jaar wisten te houden.

R&D de sleutel?

Een sleutel tot dit groeisucces kunnen de R&D-inspanningen zijn geweest. De helft van de bedrijven gaf vorig jaar namelijk meer dan 10 procent van hun omzet uit aan onderzoek en ontwikkeling. Vergelijk dat met het landelijk gemiddelde van nog geen 2 procent dat Nederlandse bedrijven van hun omzet steken in R&D.

Bekijk hier in grafieken wat de tech-ondernemers vinden van de overheid

 

Lees ook:

 

Verantwoording

Het onderzoek ‘Overheid en Technologieondernemers’ is in april 2011 online uitgevoerd onder lezers van TechBusiness, Sprout, Management Team en de ceo’s van de snelgroeiende bedrijven uit de  Deloitte Technology Fast50. Het grootste deel van de ondernemers en managers was actief in internet- of media, gevolgd door software en ICT. Hun ondernemingen hadden overwegend een MKB-omvang van minder dan 50 FTe (69,4 procent). Ruim vijftien procent behoorde met een omvang van meer dan 500 Fte tot het grootbedrijf.

 


 

Bij Pentascope hebben ze geen directie maar een dienteam

Adviesbedrijf Pentascope is een mooi voorbeeld van de nieuwe organisatie. Het bedrijf is zelfsturend, coöperatief en kantoorloos, besluiten komen met deep democracy tot stand en uitzonderingen worden besproken in de Commissie ongelijke behandeling.

Pentascope
Je leest nu: Bij Pentascope hebben ze geen directie maar een dienteam

Al dertig jaar loopt Pentascope voorop met nieuw organiseren. In de jaren 90 voerde het adviesbureau deep democracy in, een onalledaagse besluitvormingsmethode. Van een vaste managementstructuur en hiërarchie was geen sprake.Met aanvankelijk uitstekende resultaten.

Begin deze eeuw was Pentascope een van de snelst groeiende consultancyorganisaties van Nederland. Maar de crisis maakte korte metten met de voorspoed. In 2009 kon een faillissement ternauwernood worden afgewend. Enkele jaren later besloten de overgebleven medewerkers om als coöperatie verder te gaan. De adviseurs (in 2022 zijn het er twintig) zijn allemaal mede-eigenaar van het bedrijf.

Nieuw organiseren is ook je eigen functietitel verzinnen

Wat is gebleven is de sterk gevoelde verbeterdrang van de organisatievorm. Behalve dat met deep democracy wordt gewerkt, is er ook sprake van totale transparantie. Taken die in een andere bedrijf aan de directie zouden toevallen, worden bij Pentascope gedaan door het ‘dienteam’. Budgetten en taakverdelingen worden vastgesteld in een ‘bijdragespel’.

Toen de covidpandemie uitbrak vervulde Pentascope bovendien een lang gekoesterde wens: het bedrijf zegde de huur van het kantoor in Amersfoort op en ging volledig virtueel verder. Alle medewerkers werken vanuit het thuiskantoor. In overeenstemming daarmee was het via de videoverbinding dat MT/Sprout met Pentascopers Gijs van Bilsen en Léon Polman over de kunst van het organiseren bij Pentascope sprak.

Van Bilsen is chief inspiration officer en Léon junior adviseur en spelontwikkelaar. De functietitels zijn overigens eigen maaksels: binnen Pentascope mag iedereen zichzelf elke titel aanmeten die hij of zij wil hebben.

Shift happens

Command & control is passé en organisaties richten zich volgens nieuwe principes in: plat, flexibel, met de autonome medewerkers in de lead. Waar lopen ze bij deze transformatie tegenaan? In de serie Shift Happens verkent Peter van Lonkhuyzen de praktijk van de nieuwe organisatie. Lees ook de andere artikelen in de reeks.

Hoe zou je Pentascope in drie zinnen omschrijven?

Polman: ‘Pentascope is een bedrijf dat altijd in beweging is. Ons streven, zeggen we intern, is wereldvrede. Maar dat is natuurlijk hoog gegrepen. Binnen ons eigen kleine stukje van de wereld kunnen we daaraan bijdragen door in ons bedrijf naar organisatievrede te streven. Daarvoor zijn we continu aan het experimenteren met de optimale organisatievorm.’

Heb je daar wat aan toe te voegen, Gijs?

Van Bilsen: ‘Ik kan er veel bij vertellen, maar ik vind het mooi gezegd in drie zinnen. Nou ja, viereneenhalve zin.’

Met deep democracy kan je de wijsheid van de minderheid mobiliseren

Wat is het vakspecialisme van Pentascope?

Van Bilsen: ‘Wat we het meeste doen is organisatieontwikkeling, met name in de publieke sector. We doen ook visitaties bij woningcorporaties. Daarnaast investeren we veel in serious gaming, met spellen op maat waarmee bedrijven bijvoorbeeld inzicht krijgen in het gedrag en de cultuur in de organisatie.’

Wat houdt deep democracy in?

Van Bilsen: ‘Het is een methode om van de wijsheid van de minderheid te mobiliseren. De methode wijkt af van de traditionele democratie, die kan uitmonden in de dictatuur van de meerderheid. Als de helft van de mensen plus één iets wil, wordt de rest buitenspel gezet.

Het model dat wij gebruiken heet Consent+ en gaat ervan uit dat we, als mensen een voorstel hebben, erop vertrouwen dat ze daar goed over hebben nagedacht. Dus zijn we het er in beginsel mee eens. Tenzij er overwegende bezwaren zijn of als een onmisbare verrijking moet worden toegevoegd.’

Hoe ziet dat er in praktijk uit?

Polman: ‘Elke maand hebben we een, zoals we het noemen, ‘thermomeeting’ over de bedrijfsvoering. Iedereen kan voorstellen indienen en we zorgen ervoor dat ze transparant en inzichtelijk zijn. Als ik het voorstel zie en geen bezwaar of verrijking heb, kan ik denken: ik vertrouw mijn collega’s. Ik hoef niet mee te doen met het overleg.

Je voorkomt vergaderingen waarin iedereen een mening geeft omdat dat wordt verwacht

Voor de collega’s die er wel bij zijn doen we tijdens de vergadering eerst een vragenronde ter verduidelijking. Daarna vragen we of iemand een onmisbare verrijking heeft. Dus niet dat een komma verkeerd staat, maar iets dat, als we het niet toevoegen, een gemiste kans is. Vervolgens vragen we of er overwegende bezwaren zijn. Als het stil blijft klappen we en is het voorstel aangenomen.

Voor mij voelde het als een grote opluchting om zo te werken. Je hoeft niet overal iets van te vinden. Je voorkomt vergaderingen waarin iedereen een mening geeft omdat van hem of haar wordt verwacht een mening te hebben. En je voorkomt eindeloze discussies over mitsen en maren.’

Hebben jullie een voorbeeld van een initiatief dat op deze manier tot stand is gekomen?

Van Bilsen: ‘Al onze besluiten komen op deze manier tot stand. Een voorbeeld is een van de laatste grote veranderingen in onze organisatie, het instellen van verdienteams en het dienteam. Voorheen waren alle medewerkers betrokken bij de bedrijfsvoering. We zijn immers allemaal eigenaren.

Het dienteam neemt geen besluiten alleen. Daarmee zouden de leden belangrijker worden dan anderen

Maar sommige collega’s wilden hun aandacht liever in het advieswerk steken. Die zijn nu onderdeel van de verdienteams. Daarnaast is er een dienteam ingesteld dat uit drie mensen bestaat, onder wie onze financiële medewerker. Het doet alles wat in een ander bedrijf door de directie zou worden gedaan, zoals de contacten onderhouden met de belastingdienst en het pensioenfonds.

Het dienteam neemt alleen geen besluiten. Daarmee zouden de leden belangrijker worden dan anderen, en dat willen we niet. Besluiten worden genomen in de thermomeeting.’

Hoe ver gaat de transparantie?

Van Bilsen: ‘Alle bestanden zijn voor alle medewerkers toegankelijk. Inclusief de boekhouding. Voor het laatste doen we extra moeite, want niet iedereen kan een boekhoudprogramma doorgronden. Daarom maken we versimpelde versies van de administratie.

Het salaris dat iedereen verdient is ook openbaar. Daar is eigenlijk niks spannends aan

Bovendien worden de financiën inzichtelijk gemaakt in het bijdragespel. Verder zijn alle projectdocumenten binnen de organisatie openbaar, tenzij dat niet kan met het oog op de belangen van de klant. Het salaris dat iedereen verdient is ook openbaar. Daar is eigenlijks niks spannends aan. Althans dat hebben we gemerkt: als je er niet moeilijk over doet, is het ook niet spannend meer.’

Wat is een bijdragespel?

Polman: ‘Het bijdragespel is een manier om de taken en budgetten te verdelen. We spelen het enkele keren per jaar. Alles wat we met elkaar te verdelen hebben en wat elke medewerker bijdraagt, leggen we zichtbaar met grote vellen papier op de grond, waar we letterlijk doorheen kunnen bewegen.

Iedereen kan bijvoorbeeld zelf voor bepaalde taken kiezen. Door het visueel te maken, worden de keuzes expliciet. Op deze manier worden de taken en bijdrages onderling afgestemd. In plaats van dat de directie het van bovenaf vaststelt.’

Waarom wilden jullie kantoorloos werken en hoe bevalt het?

Van Bilsen: ‘Rond de tijd dat Pentascope een coöperatie werd zijn we ook overgegaan op het clubhuismodel. Met één plek in het midden van het land waar we niet komen om te werken, maar vooral om elkaar te ontmoeten. Onze collega’s wonen verspreid over het hele land, en al het heen en weer reizen is erg inefficiënt.

Tijdens de eerste covidgolf hebben we de knoop doorgehakt: laten we de huur opzeggen. Als we het kantoor gaan missen, moeten we misschien weer terug. Of een andere oplossing zoeken.’

De kern is dat we altijd in beweging blijven. We hebben het nooit in een keer goed

Polman: ‘Tot nu toe zijn de reacties positief. Doordat we de verdienteams hebben ingevoerd, kunnen we elkaar in kleinere groepen opzoeken om werkbesprekingen te houden. Dat werkt prima. De uitdaging is om verbinding met het geheel te houden.

Een van de dingen die we elk jaar doen is de Pentascope Summerschool, waarbij we allemaal samenkomen. Dat doen we doorgaans in de achtertuin van een van de collega’s, waar we dan bijvoorbeeld tentjes opzetten. Dat is mooier en persoonlijker dan het afhuren van een zaaltje in een hotel.’

Merk je weleens dat dingen toch niet goed georganiseerd zijn, en wat doen jullie dan?

Van Bilsen: ‘De kern is dat we altijd in beweging blijven. Dat is het uitgangspunt van hoe we over organiseren nadenken. We hebben het nooit in een keer goed, en ook nu zullen we het niet goed hebben. Wat we proberen is de organisatie inrichten zoals het nu klopt. Maar je mag altijd een kriebel hebben. Je mag alles ter discussie stellen.

Het principe dat alles ter discussie kan worden gesteld vinden we belangrijker dan het gedoe

Wat overigens best irritant kan zijn, want soms hebben we na veel discussie iets ingevoerd, en een week later zegt iemand: nou, ik weet het toch niet zeker. Dan kunnen we opnieuw beginnen. Desondanks nemen we dat voor lief, want het principe dat alles ter discussie kan worden gesteld vinden we belangrijker dan het gedoe dat het oplevert.’

Lees ook: Waarom de ceo van Verizon elke dag spreadsheets over zichzelf invult

Is het prettig om bij Pentascope te werken?

Polman: ‘Wat ik mooi vind is het onderling vertrouwen en het eigenaarschap. Maar ook de ongelijkheid. We kijken per persoon hoe iemand zich kan thuisvoelen in de organisatie. We hebben er zelfs een speciale commissie voor, de Commissie ongelijke behandeling.

Als iemand zich bijvoorbeeld bij Pentascope wil aansluiten, maar niet kan voldoen aan de basisregels zoals een bepaalde omzet halen, wordt door de commissie naar een oplossing gezocht. Want regels kunnen nog zo nuttig zijn, ze kunnen nooit alle situaties omvatten.’

Bij Pentascope werken voelt soms een beetje als van twee walletjes eten

Van Bilsen: ‘Bij Pentascope werken voelt soms een beetje als van twee walletjes eten. Je hebt de vrijheid om zelf je keuzes te maken en te doen wat je belangrijk vindt, alsof je een zzp’er bent. Aan de andere kant maak je onderdeel uit van een nauw samenwerkingsverband met collega’s, wat je weer mist als je als zelfstandige op je zolderkamer zit.

Het is prettig om zelf mede richting aan de organisatie te kunnen geven. Het bedrijf heeft een open sfeer. Het is geen ‘het baasje zegt dat we die kant opgaan, dus je gaat maar mee’-bedrijf.

Lees meer over organisaties die het anders doen: