Winkelmand

Geen producten in je winkelmand.

Risk Management: een pijnlijke en dure les

Je leest nu: Risk Management: een pijnlijke en dure les

Risk managers hebben met de kredietcrisis een pijnlijke les geleerd. Banken bleken over het algemeen geen flauw idee te hebben van de enorme risico's die ze liepen. Waarom niet?

 

Volgens de zelfbenoemde ‘sceptische empiricus' Nassim Nicholas Taleb overschatten mensen hun begrip van huidige gebeurtenissen en zijn ze blind voor het onwaarschijnlijke. Taleb is schrijver van Fooled by Randomness en The Black Swan: verplicht leesvoer voor iedere risk manager of om het even welke financieel specialist. De titel The Black Swan verwijst naar de ontdekking van zwarte zwanen in Australië, vierhonderd jaar geleden door Nederlandse ontdekkingsreizigers. Tot die tijd waren zwanen per definitie wit, omdat niemand immers ooit een andersoortig exemplaar had gezien. Het bestaan van zwarte zwanen was binnen ons referentiekader simpelweg ondenkbaar. Na de ontdekking werd de zwarte zwaan een symbool voor de uitzondering op de regel.

Risk managers moeten volgens Taleb altijd op hun hoede zijn voor valse zekerheden, want er kan altijd ergens een zwarte zwaan opduiken. Modellen gebouwd op verkeerde aannames leiden onherroepelijk tot verkeerde uitkomsten. En onwaarschijnlijke gebeurtenissen doen zich vaker voor dan we willen geloven. Als voorbeelden noemt Taleb onder andere 9/11 en de opkomst van internet: onvoorziene gebeurtenissen met een enorme impact. En meer recent is daar natuurlijk de kredietcrisis. Was die te voorzien? Nee, tenminste niet voor wie blind vertrouwde op kwantitatieve modellen. Deze modellen zijn namelijk per definitie gebaseerd op ervaringen uit het (veelal recente) verleden en houden dus geen rekening met het ondenkbare. Wie had ooit durven denken dat wanbetaling van een paar duizend Amerikaanse huizenbezitters tot een wereldwijde crisis en een bijna volledige ineenstorting van de kredietmarkten zou leiden? De banken hadden er beter aan gedaan hun kwantitatieve modellen soms even te laten voor wat ze waren en een kwalitatieve analyse te maken. De kans op een bepaalde rampzalige gebeurtenis mag statistisch gezien misschien bijzonder klein zijn, maar wat zijn de werkelijke gevolgen als het morgen toch gebeurt? Volgens Taleb moet voor een goede analyse behalve naar de verwachte uitkomst, vooral naar de kosten van alternatieve uitkomsten worden gekeken. Als Bear Stearns voor de introductie van zijn subprime hedge-fondsen niet alleen naar de verwachte opbrengst had gekeken, maar zich ook eens had afgevraagd wat de werkelijke risico's waren als werkelijk alles in de markt zou tegenzitten, hadden ze zich waarschijnlijk wel twee keer bedacht en was de bank niet ten onder gegaan.

Wereldwijd zullen de banken naar schatting een kleine 300 miljard euro op hun kredietportefeuilles moeten afboeken. Aan beurswaarde verloren ze een veelvoud. Voor banken en hun risk managers dreigt het daarmee de duurste les uit de geschiedenis te worden.  

Met stomheid geslagen

Cees Maas, oud-CFO van ING en een van de opstellers van een in juli gepubliceerd rapport van het Institute of International Finance (IIF), zei tegen Het Financieele Dagblad dat banken in hun risicobeheer collectief tekort zijn geschoten. De meeste banken waren zich onvoldoende bewust van de verplichtingen die ze buiten de balans hadden geparkeerd en waren met stomheid geslagen dat de waarde van hun kredietportefeuille zo ver kon dalen. Het IIF deed banken maar liefst 145 aanbevelingen om hun zaken op orde te krijgen. Banken zouden om te beginnen eens nauwkeurig moeten vastleggen hoeveel risico ze willen en kunnen lopen. Hoeveel terugval van hun kredietwaardigheid vinden ze bij een eventuele volgende crisis bijvoorbeeld acceptabel? Alleen als al die uitgangspunten duidelijk zijn, kan een bank volgens Maas gaan werken aan een systeem waarbij ieder onderdeel precies weet hoeveel risico het kan lopen.

Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Het grote probleem van banken is nu juist dat er bijna niemand rondloopt die de inhoud en risico's van al die ingewikkelde asset backed securities, collateralized debt obligations, of hoe ze ook allemaal mogen heten, echt begrijpt. Daarbij is het risicobeheer van banken intern nogal versnipperd. Er zijn afdelingen die zich exclusief met kredietrisico's bezighouden, terwijl anderen uitsluitend naar marktrisico's kijken. Ook als de verschillende afdelingen hun risicobeheer individueel goed op orde hebben, ontbreekt het vaak aan een totaaloverzicht, zodat er grote problemen ontstaan als, zoals afgelopen jaar, gelijktijdig de kredietportefeuilles in waarde kelderen en de geldmarkt volledig opdroogt.

Ongeoorloofde handel

Weer andere risk managers zijn gespecialiseerd in het ontmaskeren van losgeslagen werknemers die de bank met hun handel en wandel kunnen ruïneren. Jérôme Kerviel bezorgde zijn werkgever Société Générale een verlies van 4,9 miljard euro. Zijn ongeoorloofde handel bleef zo lang onopgemerkt omdat hij zijn risicovolle posities wist te camoufleren met tegenovergestelde neptransacties. In Société Générale's risk management-systeem gingen geen alarmbellen af omdat het netto risico door die tegenovergestelde posities beperkt leek. Een goed systeem had natuurlijk meteen moeten gaan rinkelen op het moment dat de junior handelaar eigenhandig voor zo'n 50 miljard euro aan verplichtingen aanging.     

Om een volgende kredietcrisis te voorkomen, kwam de Basel Commissie in juli met aangescherpte eisen voor banken. Zo zal de vereiste kapitaaldekking voor de zogeheten handelsboeken scherp omhoog gaan. In de handelsboeken zijn effecten opgenomen die de banken snel denken te kunnen doorverkopen. Voor dergelijke tijdelijke verplichtingen geldt nu nog een lage dekkingseis, omdat ze toch maar kort op de balans drukken. Met het instorten van de kapitaalmarkten bleken veel van die papieren echter onverkoopbaar. De extra Basel-eisen worden in 2010 van kracht en moeten zorgen voor een betere afstemming tussen risico's kapitaaldekking. 

Hierdoor zullen de banken de pijn van de kredietcrisis nog vele jaren blijven voelen. Hogere kapitaalbuffers betekent minder ruimte om verplichtingen aan te gaan. Banken zullen enerzijds zuiniger moeten zijn met hun kredieten en tegelijkertijd in nog hoger tempo extra geld moeten ophalen om hun buffers te versterken. En risk managers zullen deze crisis moeten aangrijpen om voor eens en voor altijd orde op zaken te stellen. Als de bomen over een paar jaar weer tot in de hemel groeien, zal de huidige crisis snel vergeten zijn en zullen ze heel wat meer moeite hebben

 

AON **

Directievoorzitter: Lex Geerdes

Admiraliteitskade 62, 3063 ED Rotterdam

T 010-448 8911    E info@aon.nl

http://www.aon.nl/

Profiel: AON is bekend van haar dienstverlening op het gebied van risicomanagement, employee benefits en verzekeringen. AON Nederland maakt deel uit van de AON Corporation (Chicago, USA). Het wereldwijde Aon-netwerk omvat circa 500 kantoren in meer dan 120 landen en telt ruim 36.000 medewerkers. Hiermee is Aon één van de grotere financiële dienstverleners ter wereld.

Kernactiviteit: De gespecialiseerde riskmanagement consultants van AON brengen voor de klant financiële en operationele risico's in kaart. De dienstverlening richt zich op strategisch inzicht in voor de organisatie relevante risico's; optimale risicobeheersing en -financiering en minimalisatie van risicokosten. Specialismen binnen risicomanagement zijn risk management (risicomanagement onderzoek en implementatie), finance risk management (alternatieve risico financiering bij moeilijk verzekerbare risico's) en credit risk management (kredietrisco's).

Specialisatie: AON is intern georganiseerd rondom marktsegmenten. Bij alle marktsegmenten werken specialisten van de meest uiteenlopende verzekeringsdisciplines. Zij hebben naast vakkennis ook kennis van de branche van de klant.

Doelgroep: Grootzakelijke bedrijven en ondernemingen in het MKB.

 

PRICEWATERHOUSECOOPERS **

Directie: Anro Pouw (Voorzitter PricewaterhouseCoopers Advisory N.V.)

Thomas R. Malthusstraat 5, 1066 JR Amsterdam

T 020-568 6666 E Via formulier op de site

www.pwc.com/nl

Profiel: PricewaterhouseCoopers Nederland is een zelfstandig onderdeel van een wereldwijd netwerk met 150.000 medewerkers in 150 landen. In Nederland staan er bijna 5000 medewerkers op de loonlijst. In ons land zijn 16 PwC-kantoren te vinden. Het bedrijf levert diensten op de gebieden Assurance, Tax en Advisory.

Kernactiviteit: PwC verzorgt voor de klant implementatie van risicomanagement op basis van een door PwC ontwikkeld model. Het bedrijf biedt daarnaast ondersteuning bij het in kaart brengen van risico's en de beheersing daarvan, hulp en begeleiding via een stappenplan voor het beheersen van strategische risico's, financiële risico's en reputatierisico's. PwC is ook actief op het gebied van crisismanagement, bijvoorbeeld fraude of een rendements- of liquiditeitsprobleem dat de hele organisatie bedreigt. 

Specialiteit: Zelf beschrijft PwC haar kracht als ‘connected thinking': het bundelen en verbinden van kennis en expertise, zienswijzen, culturen en achtergronden.

Doelgroep: Van de klanten van PwC staat 84 procent in de Fortune 500, maar ook kleinere bedrijven in de private sector en organisaties in de publieke en non-profitsector nemen diensten af van het bedrijf.

 

KPMG **

Voorzitter Raad van Bestuur: Ben van der Veer

Burgemeester Rijnderslaan 10, 1185 MC Amstelveen

T 020-656 7890    E Via de site

http://www.kpmg.nl/

Profiel: KPMG biedt diensten op het gebied van Audit, Tax en Advisory. Het bedrijf heeft in Nederland meer dan 4000 medewerkers op de loonlijst. Het hoofdkantoor is gevestigd in Amstelveen.

Kernactiviteit: De Financial Risk Management adviseurs van KPMG zijn specialist op het gebied van het identificeren, kwantificeren en beheersen van complexe financiële risico's. Ze helpen cliënten bij het ontwikkelen en implementeren van risicomanagement dat voldoet aan de eisen van toezichthouders.     

Specialiteit: Binnen KPMG zijn teams met specifieke kennis en ervaring van de onderwerpen krediet risicomanagementadvies, markt risicomanagementadvies, verzekerings risicomanagementadvies, operationeel risicomanagementadvies en economic capital advies.

Doelgroep: Organisaties die hun risicomanagement willen verbeteren en bedrijven die het gevoel hebben risico's niet voldoende onder controle te hebben.

 

ERNST & YOUNG **

Ceo: Jan Nooitgedagt

Boompjes 258, 3011 XZ Rotterdam

T 010-406 8888 E info@nl.ey.com

http://www.ey.nl/

Profiel: Het hoofdkantoor van Ernst & Young is gevestigd in Rotterdam. In Nederland werken 4.295 mensen bij deze organisatie – waarvan accountancy, fiscaal advies, juridisch advies en transaction advisory de vier pijlers van dienstverlening zijn – verspreid over 29 vestigingen. Wereldwijd telt Ernst&Young 106.000 medewerkers, verspreid over 140 landen.

Kernactiviteit: Ernst & Young Advisory geeft organisaties in uiteenlopende sectoren onafhankelijk advies over risicobeheersing en effectiviteitsverbetering van bedrijfsprocessen. Ernst & Young houdt zich bezig met risicobeheersing op het gebied van actuariële diensten, contract risk, credit risk, economic capital, energy risk, enterprise risk management, market risk, operational risk, program advisory services en treasury. Het bedrijf voert ook due diligence onderzoeken uit.   

Specialiteit: Risicobeheersing bij Ernst & Young richt zich op verbetering van de financiële en aanpalende operationele processen, in zowel nationaal als internationaal toonaangevende organisaties. Binnen de organisatie is veel specialistische kennis aanwezig op het gebied van risicobeheersing, variërend van financiële risico's, tot juridische risco's, automatisering en integriteitscontrole tot en met operationele controle.

Doelgroep: Cliënten van Ernst & Young zijn multinationale ondernemingen, het grootbedrijf, het midden- en kleinbedrijf, overheid en non-profitinstellingen.

 

DELOITTE *

Bestuursvoorzitter: Roger Dassen

Admiraliteitskade 50, 3000 CA Rotterdam, T 010-272 1000                     E E Via formulier op de site

http://www.deloitte.nl/

Profiel: Onder de merknaam Deloitte werken tienduizenden professionals in zelfstandige memberfirms wereldwijd samen op het gebied van accountancy, belastingadvies, financiële dienstverlening, consulting en riskmanagement. De memberfirms maken onderdeel uit van Deloitte Touche Tohmatsu.

Kernactiviteit: Deloitte biedt diverse diensten op het gebied van risicomanagement en controle. Onder de noemer control assurance analyseert en controleert Deloitte beleid en procedures binnen de bedrijfsprocessen en IT-omgeving. Andere diensten zijn kwaliteit en integriteit van gegevens (analyseren en controleren van belangrijke bedrijfsgegevens), proces en systeemrisico's, projectrisico's en strategisch risicomanagement.

Specialiteit: Het identificeren en beheersen van bedrijfsrisico's, zodat ondernemingen zich op hun kerntaken kunnen focussen.

Doelgroep: Van MKB tot grote internationale concerns. Deloitte is actief in de volgende branches: consumentenmarkt, energie en nutsbedrijven, financiële instellingen, luchtvaart en transport, maakindustrie, publieke sector, technologie, media en telecommunicatie, vastgoed.